Acilii
Les Acilii (singulier: Acilius)sont les membres d'une ancienne famille romaine plébéienne, la gens Acilia, dont les branches incluent les Acilii Balbi et les Acilii Glabriones[n 1]. Au IIe siècle, ces derniers possèdent un jardin réputé, les Horti Aciliorum, situé sur le Pincio. On trouve également les cognomina d'Aviola, Caninus ou Caninianus, Faustinus ou encore Rufus.
Gens Acilia
| Sous la République | ♦♦Glabrio, ♦♦Balbus, ♦♦Aviola, ♦Caninus, ♦Faustinus |
|---|---|
| Sous l'Empire | ♦Glabrio, ♦Aviola, ♦Faustinus, ♦Rufus, ♦Attianus |
Légende :
♦Patricien, ♦Plébéien, ♦Consulaire, ♦Sénatorial, ♦Équestre
| Période | IIe siècle av. J.-C. - Ve siècle |
|---|
| Consulat | 7 fois |
|---|---|
| Tribunat plébéien | 2 fois |
Membres
modifierAcilii Glabrio
modifierLes Acilii Glabriones se maintiennent au sénat romain pendant plus de 500 ans, de la fin du IIIe siècle av. J.-C. au début du IVe siècle. Marcus Acilius Glabrio, consul en -33, sans enfants, adopte un fils de Caius Memmius, qui est l'ancêtre de tous les Acilii Glabrio et Aviola postérieurs.
- Lucius Acilius, (v.-290 - ?)
- Caius Acilius, (v.-260 - ?)
- Manius Acilius Glabrio, (v.-230 - -181), consul en -191;
- Manius Acilius Glabrio, (v.-200 - ap.-154), consul suffect en -154;
- ? Manius Acilius Glabrio, (v.-155 - ?), tribun de la plèbe;
- Manius Acilius Glabrio, (v.-110 - ap.-57), consul en -67;
- Manius Acilius Glabrio, (v.-82 - ap.-54), triumvir monétaire vers -49?;
- Marcus Acilius Glabrio, (v.-76 - ap.-25), consul suffect en -33;
- Manius Acilius Glabrio, (v.-110 - ap.-57), consul en -67;
- ? Manius Acilius Glabrio, (v.-155 - ?), tribun de la plèbe;
- ? Caius Acilius, annaliste, sénateur romain en -155;
- Manius Acilius Glabrio, (v.-200 - ap.-154), consul suffect en -154;
- ? Lucius Acilius, légat en -181;
- Manius Acilius Glabrio, (v.-230 - -181), consul en -191;
- ? Manius Acilius, (v.-260 - ap.-208), sénateur romain[1].
- Caius Acilius, (v.-260 - ?)
Branche des Acilii Glabrio et Aviola
modifierIls sont inscrits dans la tribu Galeria.
- Marcus Acilius Memmius Glabrio, (v.-40 - ?), fils adoptif du consul suffect de -33;
- Marcus Acilius Memmius Glabrio, curateur des rives du Tibre en 24;
- ? Caius Calpurnius Acilius Aviola, (v.-15 - ap.41), consul suffect en 24;
- Manius Acilius Aviola, (v.20 - ap.83), consul en 54;
- (Manius Acilius) Aviola, (v.48 - ap.82), consul suffect en 82;
- Manius Acilius Glabrio, (v.55 - 95), consul en 91;
- Manius Acilius Aviola, (v.88 - ap.122), consul en 122;
- Manius Acilius Glabrio, (v.90 - ap.139), consul en 124;
- Manius Acilius Glabrio Gnaeus Cornelius Severus, (118 - ap.177), consul en 152[b 1];
- Manius Acilius Glabrio Cnaeus Cornelius Severus, (v.138 - v.152).
- Manius Acilius Glabrio, (v.140 - ap.186), consul II en 186;
- Acilius Glabrio, (v.173 - 198/209);
- Manius Acilius Faustinus, (v.177 - ap.210), consul en 210;
- Acilia Manliona, (v.200 - ?), clarissima femina, épouse de Claudius Acilius Cleoboles[b 2];
- ? Manius Acilius Aviola, (v.205 - ap.239), consul en 239;
- ? Marcus Acilius Glabrio, (v.225 - ap.256), consul en 256;
- ? (Acilia), (v. 250 - ?), épouse de (Plotius Lucillus);
- ? (Acilia Praetextata), (v. 250 - ?), épouse de (Vitrasius);
- ? Acilius Glabrio, (v.255 - ap.306/12), clarissimus vir;
- ? Acilius Faustinus, (v.260 - ap.306/12), clarissimus vir[b 3];
- ? (Manius Acilius Priscillus?), (v. 230 - ?);
- ? Manius Acilius Balbus Sabinus, (v. 260 - ap. v. 295), curateur des rives du Tibres v. 286/93, consul suffect v. 295[b 4],[b 5];
- Manius Acilius V(erus), (v. 280/5 - v. 310/20), clarissimus vir;
- Priscilla, (v. 280/5 - v. 310/20), clarissima (femina)[b 6];
- ? Manius Acilius Balbus Sabinus, (v. 260 - ap. v. 295), curateur des rives du Tibres v. 286/93, consul suffect v. 295[b 4],[b 5];
- ? Marcus Acilius Glabrio, (v.225 - ap.256), consul en 256;
- Acilia Frestana, (v.180 - ?), épouse de Tiberius Claudius Cleobulus[1];
- ? Acilius Aviola, (v.175/80 - ap.186), Frères Arvales en 183;
- ? Acilius Severus, (v.175/80 - ap.186), jeune Frères Arvales en 183;
- Manius Acilius Vibius Faustinus, (v.145 - ap.179), consul suffect en 179;
- (Acilia) Faustina, (v.145/50 - v.155);
- Priscilla Aciliana, (v.145/50 - v.155);
- Manius Acilius Glabrio Gnaeus Cornelius Severus, (118 - ap.177), consul en 152[b 1];
- Manius Acilius Aviola, (v.20 - ap.83), consul en 54;
Acilii Glabrio du Bas-Empire
modifierLes Acilii Glabrio du IVe siècle sont probablement les descendents du sénateur Acilius Glabrio, cité dans une liste de sénateurs en l'an 300[2].
- Acilius Glabrio, (v.255 - ap.306/12), clarissimus vir;
- ? (Acilius), (v.290 - ?)
- Acilius Glabrio, (v.315/20 - 360/1), rhéteur de Bordeaux;
- (Acilius), (v. 340 - ?);
- Acilius Glabrio Sibidius, (v.360 - ap.400), vicarius de Gaule vers 400;
- Anicius Acilius Glabrio Faustus, (v.390 - ap.444), consul en 438;
- (Anicius Acilius), (v.410 - ?)
- Anicius Acilius Aginatius Faustus, (v.440 - ap.508), consul en 483;
- Melleta Tarrutenia, épouse de Gennadius Avienus[2];
- (Anicius Acilius), (v.410 - ?)
- Anicius Acilius Glabrio Faustus, (v.390 - ap.444), consul en 438;
- Acilius Glabrio Sibidius, (v.360 - ap.400), vicarius de Gaule vers 400;
- (Acilius), (v. 340 - ?);
- Acilius Glabrio, (v.315/20 - 360/1), rhéteur de Bordeaux;
- ? (Acilius), (v.290 - ?)
Autres
modifierAcilii sous la République
modifierBranche des Acilii Balbi
modifier- Kaeso Acilius, (v.-240 - ?)
- Lucius Acilius Sapiens, (v.-215 - ap.-188);
- Manius Acilius Balbus (de), (v.-190 - ap.-150), consul en -150;
- Manius Acilius Balbus, (v.-155 - ap.-114), consul en -114;
- Manius Acilius Balbus (de), (v.-190 - ap.-150), consul en -150;
- Lucius Acilius Sapiens, (v.-215 - ap.-188);
Acilii Canini
modifierLes Acilii Canini sont originaires d'Ostie.
- Marcus Acilius Caninus, (v.-80 - ap.-44), légat de César, proconsul de Sicile en -46;
- Marcus Acilius Caninus, (v.-55 - ap.-28), questeur urbain avant -28.
Autres
modifier- Manius Acilius, peut-être membre d'un des deux groupes de triumviri agris dandis assignandis répartissant les terres pour les colonies fondées à Placentia et à Cremona, attaqués à Placentia par les Boïens en 218 av. J.-C.[3] En 210 av. J.-C., il est envoyé en tant qu'ambassadeur en Égypte auprès de Ptolémée IV et Cléopâtre Ire pour renouveler un traité d'amitié[4],[a 1].
Acilii sous le Principat
modifierAcilii Strabo
modifierLes Acilii Strabo sont peut-être originaires d'Ostie.
- Lucius Acilius Strabo, (v.15 - ap.59), préteur.
- Lucius Acilius Strabo, (v.40 - ap.88), consul suffect en 80;
- Lucius Acilius Strabo Clodius Nummus, (v.80 - ap.134), fils adoptif du précédent, consul suffect, proconsul d'Afrique en 133;
- Lucius Acilius Strabo, (v.40 - ap.88), consul suffect en 80;
Acilii Rufi
modifierLes Acilii Rufi sont originaires de Thermae Himeraeae, en Sicile. Ils sont inscrits dans la tribu Quirina.
- Lucius (Acilius Rufus), (v.40 - ?);
- Lucius Acilius Rufus, (v.65 - ap.107), consul suffect en 107;
Acilii Fusci
modifierLes Acilii Fusci sont originaires de Thibursicum Bure, en Afrique, ils sont inscrits dans la tribu Papiria.
- Caius (Acilius Fuscus), (v.150 - ?);
- Quintus Acilius Fuscus, (v.170 - ap.211), procurateur de l'annone d'Ostie;
- ? (Acilius Fuscus), (v.200 - ?)
- ? Sextus Acilius Fuscus, (v.230 - ap.260), procurateur d'Auguste de Gaule Lyonnaise puis procurateur de l'annone d'Ostie.
- ? (Acilius Fuscus), (v.200 - ?)
- Quintus Acilius Fuscus, (v.170 - ap.211), procurateur de l'annone d'Ostie;
Autres
modifier- Publius Acilius Attianus, conseiller d'Hadrien
- (Acilius) Auréolus, fait une tentative d'usurpation à Mediolanum en 268, sous Gallien.
- Acilius, premier chrétien nommé préfet de Rome en 325
Notes et références
modifierNotes
modifierRéférences
modifier- Sources modernes :
- 1 2 Christian Settipani, Continuité gentilice et continuité familiale dans les familles sénatoriales romaines à l'époque impériale, Oxford University (R.-U.), Linacre College, coll. « Prosopographica & Genealogica », 597 p., 2000 (ISBN 1-900934-02-7).
- 1 2 Fulconis Christophe, « Christian Settipani CONTINUITE GENTILICE ET CONTINUITE FAMILIALE DANS LES FAMILLES SENATORIALES ROMAINES A L'EPOQUE IMPERIALE MYTHE ET REALITE Addenda I -III (juillet 2000-octobre 2002 », Academia-edu., , p. 14-15 (lire en ligne, consulté le )
- ↑ Broughton 1951, p. 240.
- ↑ Broughton 1951, p. 281.
- Sources antiques :
- ↑ Tite-Live, Histoire romaine, XXVII, 4, 10
- Sources épigraphiques :