Gregor Horst

anatomiste, médecin, auteur et enseignant

Gregor Horst, dont le nom latinisé est Gregorius Horstius est un médecin anatomiste allemand, professeur d'anatomie et de botanique, auteur de nombreux livres qui a apporté à l'anatomie une approche rationnelle, en quoi il est considéré comme un des fondateurs de la médecine moderne même s'il reste un galieniste convaincu.

Gregor Horst
Description de cette image, également commentée ci-après
Gregor Horst en 1607
Naissance
Torgau, Land de Saxe (Allemagne)
Décès (à 57 ans)
Ulm (Allemagne)
Résidence Helmstedt; Wittemberg; Bâle, Salzwedel, Giessen, Ulm
Domaines Anatomie
Médecine
Renommé pour pionnier de l'anatomie moderne, approche quantitative et rationnelle de l'anatomie et de la médecine

En 1608, Horstius devint directeur de l'Hortus Medicus, jardin botanique de l'université de Gießen, aménagé par son collège anatomiste professeur Ludwig Jungermann de 1614 à 1625, le plus ancien jardin botanique allemand. Sa réputation lui valut le nom de l'Esculape de l'Allemagne.

Biographie

modifier

Gregor Horst nait le à Torgau. En 1597, il étudie la médecine à Helmstedt de 1594 à 1600, puis à Wittenberg. En 1601 il obtient sa maitrise en philosophie à Wittenberg[1] puis son doctorat en 1606 à Bâle et est nommé professeur titulaire de médecine à Wittenberg. Il exerce la médecine à Salzwedel en 1607 comme médecin de la ville.

À la demande landgrave de Hesse, il occupe en 1608 le poste de professeur titulaire de médecine à l'Académie de Gießen (1608-1622) puis médecin personnel du Landgrave Louis V. de Hesse-Darmstadt (1609). En 1608, il devint directeur de l' Hortus Medicus, jardin botanique de l'université qui existe toujours.

En ,  épousa Hedwig Stamm, fille d'un professeur de l'université Justus-Liebig de Gießen, ils eurent six enfants, dont Gregor Horstius dit Gregor Horst le Jeune, anatomiste, zoologiste et collaborateur de Conrad Gessner et de son père. En 1615, il obtint l'autorisation du landgrave de disséquer le corps d'une femme exécutée qu'il publie. .

Sa réputation lui vaut la charge de premier médecin de la ville de Ulm (1622-1636) jusqu'à sa mort le 9 aout 1636[2].

Publications

modifier

Horst est l'auteur de livres et aussi d'une correspondance avec les érudits de son époque[3]. Le Dictionnaire historique de la médecine ancienne et moderne (Jean Eugène Dezeimeris, Charles-Prosper Ollivier, Jacques Raige-Delorme, 1836) est une source de publications souvent non référencées[4].

  • Dissertatio de animæ facultatibus. Wittemberg, 1603. Mentionné par Jean Eugène Dezeimeris (1836)[5],
  • Nobilium exercitationum de corpore e anima liber. Wittemberg, 1604, Wittemberg, 1607[6].
  • M. Gregorius Horstius, Torgensis, Misnicus. die 18. Martii. De Variolis et morbillis Iussu atq; autoritate Magnifici atque Amplissimi Senatus Medici - In celeberrima Basileensium Academia pro Doctoratus priuilegijs atque titulo in arte Medicâ. Thése. 1606[7],
  • Dissertatio de elementis et temperamentis. Wittemberg, 1606[8],
  • Dissertatio de partibus corporis humani et earum actionibus. Wittemberg, 1606[9],
  • Dissertatio de sanitate corporis humani. Wittemberg, 1606,
  • Scepsis an corpus humanum post mortem durare possit colore floridum et incorruptum et an fluxus sanguinis cadaveris humani occisi præsentiam interfectoris indicet. Wittemberg, 1606,
  • De naturali conservatione et cruen tatione cadaverum, Wittemberg, 1606; Wittemberg, 1608,
  • De corpore humano exercitationes. Gießen, 1606,
  • Dissertatio de pulsibus. Wittemberg, 1607,
  • Gregorii Horstii Torgensis, Philos. Med. D. Liber II Nobilium Exercitationum de Humano Corpore et Animae essentia, Facultatibus & operationibus tam ratione, quam autorizate veterum & recentiorum pulchrè differitur. Berger. 300 p. 1607[10],
  • Gregor. Horst D. Dissertatio de natura amoris : in illustris Academiae Giessenae panegyrica festivitate publice proposita, cum tres eruditione & virtute macti viri-juvenes Artis Medicae Laureâ Doctorali solemniter IV. Gießen, 1611. Thèse de doctorat[11],
  • De natura humana[12] libri ... Wittemberg, 1607, Francfort, 1612, 1626,
Présentation des principales parties externes du corps humain. p. 174 du Natura Humana T.II[13]

Très important ouvrage d'anatomie avec de nombreuses illustrations[13], Douglas J. Lanska (2022) indique que les figures «plagiaient sans vergogne» le Humani corporis fabrica (1543) de Vésale, bien que plus rudimentaires[14].

  • Tractatus de scorbuto, sc. de magni Hippocratis lienibus Pliniique stomacace et sceloryrbe. Gießen, 1609, Gießen, 1615[15],

Horstius affirme que les enfants sont prédisposés au scorbut du fait de l’hérédité[16],

  • Medicarum institutionum compendium. Wittemberg, 1609,
  • Centuria problematum medicorum. Wittemberg, 1610, Wittemberg, 1635,
  • Decas pharmaceuticarum exercitationum. Gießen, 1611, Ulm, 1618, Ulm, 1628,
  • Dissertatio de natura amoris, additis resolutionibus, de curâ furoris amatorii, de philtris, atque de pulsu. amantium. Gießen, 1611, Marbourg, 1627,
  • Gregorius Horstius in Acad. Gieffena Professor, & Illuftrifs. Haf-fiæ Principis LUDOVICI Archiater. Dissertatio de natura amoris : in illustris Academiae Giessenae panegyrica festivitate publice proposita, cum tres eruditione & virtute macti viri-juvenes Artis Medicae Laureâ Doctorali solemniter IV. non. April. anno MDCXI. ab eodem coronarentur, additis resolutionibus quaestionum dnn. candidatorum, de cura furoris amatorii, de philtris, atque de pulsu amantium. Gießen, Excudebat Casparus Chemlinus. 64 p. 1611[17],
  • De morbis eorumque causis liber. Gießen, 1612, Marbourg, 1629,
  • Observatio XV. De partu monftrofo Præga nato. Gregorius Horstius D. Illustrissimi Landgravii Haffia Medicus, & in illustri Academia Gieffena Medicina Profess. ordinarius, Guilhelmo Fabricio Hildano S.P.D. Dans Fabrici Hildani Observationum & Curationum Cheirurgicarum p. 240. 1614[18],
  • De tuenda sanitate studiosorum et litteratorum libri duo. Gießen, 1615, Gießen, 1617, Marbourg, 1628,
  • Anatome corporis humani, mense octobri 1617, instituta, memoriæ causa, in gratiam spectatorum tabulá comprehensa, et ad librum primum de natura hominis accomodata. Gießen. 1617,
  • Gregorio Horstio Med. et Profess. Prim. Illustrissimi Haße Principis Ludovici Archiatro, fratre & Praceptore suo honorando, etc.. De Natura motus animalis et voluntarii. Exercitatio singularis ex principiis physicis, medicis, geometricis et architectonicis deducta. J. Chemlinus, Gießen. 28 p. 1617[19].
  • Signature d'une dédicace à Gaspar Bauhin par G. Horstius (1618) - Source Manuscrits suisses 107442[20]
    Gregorii Horstii, D. et Johanni Hempelio (Johann Hempel). Dissertatio de Natura Thermarum - In Illustris Academiae Giessenae Paneguri Proposita ...Gießen, Chemlinus. 32 fo. 1618[21].
  • De causis similitudinis et dissimi-litudinis in fætu, respectu parentum. Gießen, 1619,
  • Conciliator enucleatus, seu Petri Aponensis differentiarum philosopho-rum et medicorum compendium, Gießen, 1621,
  • Febrium continuarum et malignarum prognosis. Gießen, 1622,
  • Observationum medicarum singularium libri quatuor posteriores, accessit liber secundus epistolarum et consultationum. Ulm, 1628, Nuremberg, 1637, Francfort, 1661,

Observationum medicarum singularium est un ensemble de 4 livres I. Sur les fièvres, II. Sur les maladies de la tête, III. Sur les maladies de la poitrine, IV. Sur les observations singulières,

  • Centuria problematum medicorum accedit consultationum et epistolarum medicinalium libertertius. Ulm, 1626,
  • Herbarium Horstianum, seu de se lectis plantis et radicibus libri duo. Marbourg, 1630,
  • Complementum ad librum secundum épistolarum et consultationum medicinalium. Ulm, 1631, Heilbron, 1631,
  • Institutionum physicarum libri duo Nuremberg, 1637,
  • Gregorius Horstius Philosoph. et Med. Doctor Archiater hassiacus reipubl. Ulmensis physicis et Colleg. Med Director. Operum medicorum. Goudae: Sumptibus Gulielimi vander Hoeve. en 3 volumes. Portrait de Horst p. 15 du vol. I. .Recueil de ses œuvres les plus importantes paru aux Pays-Bas, également connu sous le nom d'Opera Medica. 1660[22] - 1661[23]

Bibliographie

modifier

Horst, Gregor (1578-1636) est le nom admis internationalement[24]. Gregorius Horstius est son nom d'auteur tel qu'il apparait sur ses livres, il signe Horstius.

  • Dr Christoph Schweikardt. How do cathartic drugs act ? A case study on Gregor Horst (1578-1636) and his attempt to defend Galenist theory. Martin-Luther-Universitat Halle-Wittenberg, 1998[25].

Notes et références

modifier
  1. « CERL Thesaurus », sur data.cerl.org (consulté le )
  2. « Horstius, Gregor, Hessische Biografie, LAGIS », sur lagis.hessen.de (consulté le )
  3. (en) « CERL Thesaurus », sur data.cerl.org (consulté le )
  4. Jean Eugène Dezeimeris, Dictionnaire historique de la médecine ancienne et moderne, ou précis de l'histoire générale, technologique et littéraire de la médecine suivi de la bibliographie médicale du dix-neuvième siècle, et d'un répertoire bibliographique ..., Béchet, (lire en ligne)
  5. Jean Eugène Dezeimeris, Dictionnaire historique de la medecine ancienne et moderne, Bechet Jeune, (lire en ligne)
  6. (la) Catalogus Bibliothecae Christiae, (lire en ligne)
  7. (la) Gregor Horst, Gregor, ... De variolis et morbillis, typis Ioannis Schroeteri, (DOI 10.3931/e-rara-18301, lire en ligne)
  8. (de) Hermann Schüling, Bibliographisches Handbuch zur Geschichte der Psychologie: das 17. Jahrhundert, Universitätsbibliothek, (lire en ligne)
  9. Dictionaire Des Sciences Médicales - Biographie Médicale: H - Lem. 5, Panckoucke, (lire en ligne)
  10. « 'gregorii horstii phil. med. d. nobilium exercitationum de humano corpore et anima, libri duo. 2, de anima' - Digitalisat | MDZ », sur www.digitale-sammlungen.de (consulté le )
  11. (la) Gregor Horst, Gregor. Horstii D. Dissertatio De Natura Amoris: In Illustris Academiae Giessenae Panegyrica Festivitate Publice proposita, cum tres ... viri-juvenes Artis Medicae Laurea Doctorali ... ab eodem coronarentur, Additis Resolutionibus Quaestionum Dnn. Candidatorum, de cura furoris amatorii, de philtris, atque de pulsu amantium, Chemlin, (lire en ligne)
  12. « 'gregor. horsti[i], d. de natura humana libri duo : quorum prior de corporis structura, posterior de anima tractat, ultimo elaborati, commentariis aucti, figurisq[ue] nobis anatomicis aere incisis exornati. cum praefatione de anatomia vitali & mortua pro conciliatione spagyricorum & galenicorum plurimum inserviente' - Viewer | MDZ », sur www.digitale-sammlungen.de (consulté le )
  13. 1 2 « 'gregor. horsti[i], d. de natura humana libri duo : quorum prior de corporis structura, posterior de anima tractat, ultimo elaborati, commentariis aucti, figurisq[ue] nobis anatomicis aere incisis exornati. cum praefatione de anatomia vitali & mortua pro conciliatione spagyricorum & galenicorum plurimum inserviente' - Viewer | MDZ », sur www.digitale-sammlungen.de (consulté le )
  14. (en) « EBSCO Connect », sur ebscohost.com (consulté le ).
  15. (la) Gregor Horst, Gregor. Horstii ... Tractatus De Scorbuto Seu De Magnis Hippocratis Lienibus, Pliniiq[ue] Stomacace ac Scelotyrbe, Hampelius, (lire en ligne)
  16. (en) G. F. Still, « Infantile scurvy: its history », Archives of Disease in Childhood, vol. 10, no 58, , p. 211–218 (ISSN 0003-9888 et 1468-2044, PMID 21031997, PMCID 1975442, DOI 10.1136/adc.10.58.211, lire en ligne, consulté le )
  17. Gregor Wellcome Library, Gregor. HorstI D. Dissertatio de natura amoris : in illustris Academiae Giessenae panegyrica festivitate publice proposita, cum tres eruditione & virtute macti viri-juvenes Artis Medicae Laureâ Doctorali solemniter IV. non. April. anno MDCXI. ab eodem coronarentur, additis resolutionibus quaestionum dnn. candidatorum, de cura furoris amatorii, de philtris, atque de pulsu amantium, Giessae : Excudebat Casparus Chemlinus, (lire en ligne)
  18. London The Wellcome Library, Observationum et curationum cheirurgicarum centuria tertia. Epistolis nonnullis virorum doctissimorum, nec non instrumentis cheirurgicis, ab authore inventis illustrata. Accessit epistola, de nova ... herniae uterinae, et partus Caesarei historia ... scripta, a M. Doringio. Item authoris ad hunc responsio epistolica / [Wilhelm Fabricius Hildanus], Typis Hieronymi Galleri, (lire en ligne)
  19. (la) Gregor Horst et Jacob Müller, De Natura Motus Animalis Et Voluntarii Exercitatio singularis: Ex Principiis Physicis, Medicis, Geometricis & Architectonicis deducta, Chemlin, (lire en ligne)
  20. (la) G. Horstius, « dédicace à G. Bauhin », sur www.e-manuscripta.ch (consulté le )
  21. « Bot-Check », sur digital.slub-dresden.de (consulté le )
  22. (la) Gregor Horst, Gregorii Horsti senioris ... Operum medicorum tomus secundus: in quo Observationes et epistolae medicinales, Sumptibus Johann. Andreae & VVolffgangi Jun. haeredum Endterorum, (lire en ligne)
  23. Gregor Wellcome Library, Operum medicorum tomus primus [-tertius], Goudae : Sumptibus Gulielimi vander Hoeve, (lire en ligne)
  24. Horst (lire en ligne)
  25. https://scispace.com/pdf/how-do-cathartic-drugs-act-a-case-study-on-gregor-horst-1578-2r7yc6r44d.pdf

Annexes

modifier