Mikel Zalbide
Mikel Zalbide Elustondo, né en 1951 à Saint-Sébastien, est un philologue, sociologue, écrivain et académicien basque espagnol de langue basque. Il est notamment connu pour ses travaux consacrés à la sociolinguistique, à la politique linguistique et à la normalisation de la langue basque. Il a également participé à différents travaux de recherche et de planification linguistique liés à l'évolution et à la transmission de l'euskara.
| Naissance | |
|---|---|
| Nom de naissance |
Mikel Zalbide Elustondo |
| Nationalité | |
| Formation | |
| Activités |
| Membre de |
Académie de la langue basque () Université basque d'été Fondation Elhuyar (d) Euskera (d) |
|---|---|
| Distinction |
Fondation Elhuyar (d) |
Biographie
modifierMikel Zalbide étudie en génie industriel à l'université de Navarre, commence à s'impliquer tôt dans le monde de la langue basque et sa normalisation, puis se spécialise en linguistique, en sociologie du langage, en éducation bilingue et tout ce qui concerne la terminologie scientifique[1].
Mikel Zalbide participe à la fondation d'Elhuyar en 1972 et à la création de la revue Elhuyar, consacrée aux sciences et aux techniques en langue basque. À partir de 1978, il est responsable du domaine scientifique et technique de l'UZEI, où il participe notamment à l'élaboration des dictionnaires de physique, de chimie et de mathématiques[2].
Membre de la commission mixte de planification universitaire créée par le Conseil général basque préautonomique et l'Université de Bilbao, Mikel Zalbide participe, de 1979 à 1980, aux travaux de planification de l'université basque et dirige le groupe de travail consacré aux besoins universitaires liés à la culture basque. À partir de 1981, il dirige le Service de la langue basque du département de l'Éducation, des Universités et de la Recherche du Gouvernement basque, où il participe notamment à la coordination technique de plusieurs programmes d'enseignement et de normalisation de la langue basque[3].
Académicien correspondant depuis 1983, Mikel Zalbide est nommé membre titulaire de l'Académie de la langue basque le 27 avril 2006, succédant à Patxi Altuna[4].
Sociolinguistique et revitalisation de la langue
modifierMikel Zalbide est particulièrement associé à l'étude sociolinguistique de la revitalisation de la langue basque. Ses travaux portent notamment sur la planification linguistique, la transmission intergénérationnelle, l'éducation bilingue et les conditions sociales nécessaires au maintien d'une langue minoritaire. Il a également développé et diffusé dans la sociolinguistique basque le concept d'« arnasguneak », désignant des espaces dans lesquels le basque conserve une forte présence dans les usages sociaux. Cette notion occupe une place importante dans sa réflexion sur la pérennisation de l'euskara et sur les conditions de sa revitalisation[5].
Publications
modifierOuvrages
modifier- Maileguzko hitzak: idazkera eta ebakera, Donostia: UZEI, 1981 ;
- Hitz-elkarketa 1. LEF batzordearen lanak, Bilbo: Euskaltzaindia, 1987 ;
- Euskal Irakaskuntza: 10 urte, Gasteiz: Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, 1990 ;
- Hitz elkartuen osaera eta idazkera: LEF batzordearen emaitzak, Euskaltzaindiaren gomendio-arauak, Bilbo: Euskaltzaindia, 1992 ;
- Euskararen legeak hogeita bost urte: eskola alorreko bilakaera: baliospen-saioa, Bilbo: Euskaltzaindia, 2010 ;
- Euskararen historia soziala lantzeko eredu metodologikoa, avec Lionel Joly et Nikolas Gardner, Bilbo: Euskaltzaindia, 2015 ;
- Euskararen bilakaera soziolinguistikoa (1981-2011): transmisioa eta gaitasuna, portaera linguistikoen motibo subjektiboak, eta mintzajarduna: bilakaera eta aurrera begirako erronkak; laburpena, avec Iñaki Martínez de Luna et Xabier Erize, Soziolinguistika Klusterra, 2016 ;
- Donostia, euskara eta Europako hizkuntzak perspektiba soziohistorikoan, avec Lionel Joly, Bilbo: Euskaltzaindia, 2023 ;
- Taxonomy proposal for the (historical) sociology of language research: a Basque contribution, avec Lionel Joly, Bilbo: Euskaltzaindia, Iberoamericana et Vervuert, 2024.
Articles en langue basque, espagnole, allemande et anglaise
modifier- Mende hasierako euskalgintza: urratsak eta hutsuneak, II. Euskal Mundu Biltzarra. Euskara-biltzarra, Gasteiz: Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, 1988 ;
- Euskal Eskola, Asmo Zahar Bide Berri, Euskal Eskola Publikoaren Lehen Kongresua, Gasteiz: Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, vol. 1, p. 211-271, 1990 ;
- Eskola-giroko hizkuntza-erabileran eragiten duten faktoreen lehen azalpen-saioa, Eskola Hiztun Bila, Gasteiz: Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, p. 17-35, 1991 ;
- (en) Educational situation of the Basque Autonomous Community in Spain, Estrasburgo: Europako Kontseilua, 1993 ;
- Zientzi hizkuntza irakaskuntzan: euskara teknikoaren izaeraz, iturburuaz eta egungo erabilmoduaz, Gasteiz: Eusko Ikaskuntza, 1993 ;
- Eskola-munduan erabiltzen den euskara: egungo egoera eta zenbait hobekuntza-bide, Euskara, 1994 ;
- Hitz elkartuen osaera eta idazkera: gomendio-arauak prestatzeko erabili diren irizpideak, Euskaltzaindiaren XIII. Biltzarra, Euskera, 1994 ;
- Maileguzko hitzen zenbait muga-arazo, Euskaltzaindiaren XIII. Biltzarra, Euskera, 1994 ;
- Zientzi hizkuntza irakaskuntzan: euskara teknikoaren izaeraz, iturburuaz eta egungo erabilmoduaz, Euskal ikaskuntzak hezkuntza sarean, Eusko Ikaskuntza, p. 281-290, 1995 ;
- (es) Normalización lingüística y escolaridad: un informe desde la sala de máquinas, Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkaria, vol. 43, no 2, p. 355-424, 1998 ;
- Irakas-sistemaren hizkuntz normalkuntza: nondik norakoaren ebaluazio-saio bat, Eleria, no 5, p. 45-61, 2000 ;
- Ahuldutako hizkuntza indarberritzea: teoriak zer dio?, Ikastolen IX. Jardunaldi Pedagogikoak, Donostia: EHIK, 2002 ;
- Ikasleek egiten al dute euskaraz?, Bat: Soziolinguistika aldizkaria, no 42, p. 43-52, 2002 ;
- Hendaia-Hondarribietako biltzarra: azalpen labur bat, Hermes: pentsamendu eta historia aldizkaria, no 4, p. 68-78, 2002 ;
- Hendai-Hondarribietako biltzarrak, XX. mendeko hizkuntz plangintzaren iturburu, Euskaltzaleen Biltzarraren mendeurrena, Bilbo: Sabino Arana Kultur Elkargoa, 2003 ;
- Hezkuntzaren kalitatea, elebitasunaren argitan, Ikastetxea, kalitatearen gune, Gasteiz: Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, p. 196-212, 2004 ;
- Hizkuntza-normalkuntzaren oinarrizko kontzeptuak, perspektiba sozioedukatiboan, Ulibarri proiektuaren prestakuntza-jardunaldia, Gasteiz, 2004 ;
- (en) Basque Acquisition Planning, Nicholas Gardner eta Mikel Zalbide, International Journal of the Sociology of Language, no 174, p. 55-72, 2005 ;
- (en) A Basque perspective on the future of lesser used languages, CAER (Education Society of the European Regions), Cardiff, 2005 ;
- Lardizabalen gramatika, bere gizarte-giroan, Euskara, vol. 51, no 1, p. 71-103, 2006 ;
- Lardizabal eta bere gramatika, perspektiba soziolinguistikoan, avec Arantzazu Muñoa, Francisco Ignacio Lardizabalen 1856ko Gramática Vascongada-ren 2006ko edizioa, Gipuzkoako Foru Aldundia, 2006 ;
- Hizkuntzen azterbideak, Iturriagaren argitan, Bat: Soziolinguistika aldizkaria, no 65, p. 111-125, 2007 ;
- Iparraldeko euskalgintza XIX. mendearen bigarren erdian: Zaldubi eta bere garaia, Euskara, vol. 52, no 3, p. 877-1008, 2007 ;
- Euskararen Legeak hogeita bost urte eskola alorreko bilakaera: balioespen-saioa, Euskara, vol. 52, no 3, p. 1283-1517, 2007 ;
- (de) «Sprachpolitik und gesellschaftliche Alphabetisierung» jakin-iturri eta bide-erakusle, Euskara, vol. 52, no 2, p. 789-811, 2007 ;
- Pedagogoa batzar nagusietan. Hizkuntzen azterbideak, Iturriagaren argitan: Euskaltzaindiko sarrera-hitzaldia, Euskara, vol. 52, no 1, p. 61-157, 2007 ;
- Interferentzia, hiztun garbien galera eta mintzaldaketa: Hiriart-Urrutiren garaiko zenbait korrelato, ASJU, vol. XLIII, p. 1003-1034, 2009 ;
- Hizkuntza-soziologiaren ibilia gurean, Bat: Soziolinguistika aldizkaria, no 77, p. 27-55, 2010 ;
- Diglosiaren purgatorioaz. Teoriatik tiraka, Bat: Soziolinguistika aldizkaria, nos 79-80, p. 13-152, 2011 ;
- Hamar ondorio, gazi eta gozo, Bat: Soziolinguistika aldizkaria, nos 79-80, p. 225-254, 2011.
Notes et références
modifier- ↑ (es) Auñamendi Eusko Entziklopedia, « Zalbide Elustondo, Mikel », Donostia-San Sebastián, Eusko Ikaskuntza (consulté le )
- ↑ (eu) « Ingeniariak eta hizkuntzalaritza », Ekaia, vol. 26, , p. 455 (lire en ligne, consulté le )
- ↑ (eu) Euskaltzaindia, « Mikel Zalbide euskaltzain oso izendatu », Bilbao, Euskaltzaindia (consulté le )
- ↑ (eu) Euskaltzaindia, « Oroitidazkia 2006 », Bilbao, Euskaltzaindia (consulté le )
- ↑ (eu) Mikel Zalbide Elustondo, « Zer dira eta zer ez dira arnasguneak? Zergatik dira garrantzitsuak? », Arnasguneak hizkuntza gutxituen biziberritzean. Nazioarteko konferentzia, (lire en ligne, consulté le )